شطرنج، این بازی ذهنی و استراتژیک، قرنهاست که طرفداران زیادی در سراسر جهان دارد. به عنوان یک ورزش فکری، شطرنج نه تنها مهارتهای تحلیلی و تصمیمگیری را تقویت میکند بلکه به عنوان یک ابزار آموزشی نیز شناخته میشود. اما سوالی که همیشه مطرح میشود این است: چرا شطرنج در المپیک نیست؟
برای شروع، بهتر است به تاریخچه المپیک نگاهی بیندازیم. بازیهای المپیک در اصل بهعنوان یک تجمع ورزشی در یونان باستان آغاز شد و همواره بر پایه رقابتهای فیزیکی و ورزشی بنا نهاده شده است.
این نوع رقابتها شامل دویدن، وزنهبرداری و دیگر ورزشهای بدنی بود، که به نوبه خود ارتباط تنگاتنگی با قدرت بدنی و استقامت داشتند. در واقع، المپیک بهعنوان تجلی ورزشی و فیزیکی انسانها در نظر گرفته میشود. حالا اگر بخواهیم به شطرنج برگردیم، اینجا نکتهای وجود دارد که باید توجه کنیم: شطرنج یک ورزش فکری است و نه فیزیکی. چرا مهمه؟
شطرنج به دلیل نیاز به تفکر استراتژیک و تحلیل عمیق، به عنوان یکی از چالشبرانگیزترین بازیها شناخته میشود.
اما آیا تنها به دلیل فکری بودنش نمیتواند در المپیک جایی داشته باشد؟ برای پاسخ به این سوال، باید به تعریف و معیارهای المپیک توجه کنیم. از طرفی، فدراسیون بینالمللی شطرنج (FIDE) به عنوان نهاد govern کننده این بازی در سطح جهانی است.
FIDE به طور رسمی شطرنج را بهعنوان یک ورزش به رسمیت شناخته است و در بسیاری از مسابقات بینالمللی، مانند قهرمانی جهان و الماس شطرنج، شرکت میکند. اما با این حال، شطرنج هنوز نتوانسته است به المپیک راه پیدا کند. از کجا شروع کنم؟
یکی از دلایل این موضوع، نگرشهای سنتی به ورزش است که بر روی فعالیتهای فیزیکی تأکید دارد. به عبارتی، بسیاری از مردم هنوز هم شطرنج را به عنوان یک سرگرمی و نه یک ورزش جدی میبینند.
این دیدگاه باعث شده که شطرنج از نظر برخی از کمیتههای المپیک، به عنوان یک فعالیت رقابتی فاقد اعتبار محسوب شود. اشتباههای رایج در این زمینه این است که بسیاری فکر میکنند اگر شطرنج به المپیک بیاید، این به معنای کمارزش شدن ارزشهای ورزشی است. در حالی که شطرنج بهخودیخود یک چالش بزرگتر از بسیاری از ورزشهای دیگر است.
مثلاً، در شطرنج شما به طور مستقیم با یک حریف فیزیکی درگیر نیستید، بلکه با ذهن او مبارزه میکنید. این مبارزه فکری میتواند به شدت استرسزا باشد و مستلزم تمرکز و تمرین مداوم است.
در واقع، شطرنج باعث تقویت مهارتهای قوی مانند تفکر انتقادی، استراتژی و حتی مهارتهای اجتماعی میشود.
در برخی از کشورها، شطرنج بهعنوان یک درس در مدارس تدریس میشود. این نشان میدهد که شطرنج در حال ارتقاء نه تنها بهعنوان یک بازی بلکه بهعنوان یک ابزار آموزشی نیز نقش دارد. حال، با وجود این ویژگیها، چرا هنوز در المپیک نیست؟ یکی از دلایل ممکن این است که کمیته بینالمللی المپیک (IOC) تمایل ندارد تا به فعالیتهای خارج از محدوده ورزشی سنتی توجه کند.
برای مثال، حتی در سالهای اخیر وقتی که ورزشهای جدیدی مانند اسنوبورد و بریکدنس به المپیک اضافه شدند، همچنان شطرنج در فهرست نبود. به نظر میرسد که این کمیته به دنبال ایجاد تنوع در ورزشهای خود است ولی همچنان به الماسهای فیزیکی پایبند مانده است. شاید هم یکی دیگر از دلایل این باشد که شطرنج به دلیل ماهیت خود، نمیتواند به عنوان یک نمایش بصری جذاب برای تماشاگران باشد.
در اغلب رقابتهای شطرنج، بازیها معمولاً در اتاقهایی آرام و ساکت برگزار میشوند، که این میتواند باعث کاهش جذابیت آن برای تماشاگران عمومی شود. در مقابل، ورزشهایی مانند فوتبال یا بسکتبال هیجان و تحرک زیادی دارند که تماشاگران را جذب میکند. جمعبندی کوتاه: با وجود اینکه شطرنج یک بازی بسیار چالشبرانگیز و با ارزش است، به دلایل مختلفی نتوانسته است به المپیک راه پیدا کند. این دلایل شامل نگرشهای سنتی به ورزش، عدم جذابیت بصری و همچنین معیارهای خاصی هستند که کمیته بینالمللی المپیک بر اساس آنها تصمیم میگیرد. شاید روزی برسد که شطرنج بهعنوان یک بازی فکری در الماسهای المپیک حضور یابد، اما فعلاً این بازی حیرتانگیز باید به عنوان یک رقابت مستقل و با ارزش خود ادامه دهد.
در نهایت، نباید فراموش کرد که شطرنج خود به تنهایی یک جهان پیچیده و زیباست و به وجود آمدن این بازی در تمام دنیا و ایجاد جوامع شطرنجی خود یک پیروزی بزرگ است. بنابراین، حتی اگر شطرنج در المپیک نیست، هنوز هم میتواند در قلب بسیاری از علاقهمندان به بازیهای فکری جا داشته باشد.
🙏 اگر محب اهل بیت هستید یک صلوات بفرستید و اگر کورش بزرگ شاه شاهان را قبول دارید برای سرافرازی میهن عزیزمان دعا کنید