اگر بخواهیم نگاهی به تاریخچه شهر گرگان بیندازیم، باید بگوییم که این شهر، با پیشینهای طولانی و غنی، یکی از مرواریدهای فرهنگی و تاریخی ایران به شمار میآید. گرگان، که به نام «استرآباد» نیز شناخته میشود، در شمال شرقی ایران و در کنار رودخانههای گرگانرود و سرخهکلا واقع شده است. شاید برایتان جالب باشد که نام قدیم این منطقه به نوعی به معنای «سرزمین گرما» است.
این نام به آب و هوای مطبوع و طبیعت زیبای آن اشاره دارد. در زمانهای قدیم، گرگان به عنوان یکی از مراکز فرهنگی و تجاری مهم در منطقه شناخته میشد و به دلیل موقعیت جغرافیاییاش، نقش زیادی در تبادلات تجاری داشته است. تاریخ گرگان به دوران باستان باز میگردد. در دوران هخامنشیان، این منطقه تحت سلطه شاهان هخامنشی بوده و یکی از مناطق مهم امپراتوری بزرگ این سلسله به شمار میرفته است.
آثار تاریخی مانند دژ گرگان که از دوره ساسانیان به جا مانده، نشاندهنده اهمیت استراتژیک این شهر در آن زمان بوده است. چرا مهمه؟ به همین دلیل، تاریخ و فرهنگ گرگان نه تنها برای خودش بلکه برای فهم تاریخ ایران نیز اهمیت ویژهای دارد. در قرون وسطی، گرگان به عنوان یک مرکز علمی و فرهنگی شناخته میشد. این شهر در آن دوران بهویژه در زمینه پزشکی و فلسفه، شخصیتهای بارزی را به دنیا معرفی کرده است.
به عنوان مثال، ابوعلی سینا، پزشک و فیلسوف بزرگ ایرانی، در آثارش به مناطق مختلف ایران، از جمله گرگان اشاره کرده است. فرهنگ گرگان هم چندان از این تاریخ دور نیست. مردم این شهر با فرهنگ غنی و متنوع خود، به مهماننوازی و مهربانی معروفند. موسیقی، شعر و ادبیات از عناصر کلیدی فرهنگ گرگانیها هستند.
شاید بتوانید در بازارهای محلی، هنرمندان را ببینید که در حال نواختن سازهای محلی هستند یا در حال خواندن اشعار محلی به زبانهای مختلف. از کجا شروع کنم؟ بررسی فرهنگ گرگان نیازمند توجه به آداب و رسوم این شهر است.
یکی از جشنوارههای معروف مازندران و گلستان، جشن «نوروز» است که در این منطقه با رنگ و لعاب خاصی برگزار میشود. آیینهای ویژهای مثل «بهارخوانی» و «کلیپخوانی» در ایام نوروز رواج دارد. در این مراسم، مردم به شادی و سرور پرداخته و به یکدیگر تبریک میگویند.
شاید درباره صنایع دستی گرگان هم شنیده باشید. فرشهای دستباف این شهر به دلیل طرحهای زیبا و کیفیت بالایشان معروفاند. در کنار آن، بافتن گلیم و جاجیم نیز از دیگر هنرهای دستی این منطقه به شمار میآید. این صنایع دستی نه تنها به عنوان نماد فرهنگی بلکه به عنوان منبع درآمد بسیاری از خانوادهها در گرگان نیز محسوب میشوند. اشتباههای رایج!
ممکن است برخی افراد تصور کنند که گرگان فقط به دلیل تاریخش شناخته میشود، در حالی که فرهنگ و هنر این شهر هم به اندازه تاریخش ارزشمند است. در دوران معاصر، گرگان همچنان به عنوان یک مرکز فرهنگی و علمی شناخته میشود. دانشگاههای مختلف و موسسات آموزشی این شهر به تولید علم و دانش میپردازند و میزبان دانشجویان و محققان از نقاط مختلف کشور و حتی جهان هستند. این امر باعث میشود که فرهنگ مدرن و سنتی در این شهر به خوبی با هم تلفیق شوند.
در پایان، گرگان نه تنها یک شهر تاریخی بلکه محلی سرشار از فرهنگ و هنر است که ارزش مراجعه و مطالعه بیشتر را دارد. اگر به این شهر سفر کنید، با آثار باستانی، هنرهای دستی، آداب و رسوم مردم و مهماننوازی آنها روبهرو خواهید شد که همه و همه گواهی بر تاریخ باعظمت و فرهنگی غنیاش است. امید است که این نگاهی به تاریخچه شهر گرگان و فرهنگ آن، شما را بیشتر با زیباییهای این منطقه آشنا کرده باشد.
🙏 اگر محب اهل بیت هستید یک صلوات بفرستید و اگر کورش بزرگ شاه شاهان را قبول دارید برای سرافرازی میهن عزیزمان دعا کنید