نگاه آغازین
پمپ آب یکی از اجزای حیاتی خانه و محل کار است؛ وقتی پمپ آب کار نمیکند، خیلی زود تاثیرش را در کاهش فشار آب، قطع جریان یا صداهای غیرطبیعی میبینیم.
تشخیص سریع علت از هدر رفتن زمان و هزینه جلوگیری میکند. در این مقاله کوتاه اما عملی، با رایجترین علل اینکه «پمپ آب کار نمیکند» و روشهای قابل اجرا برای عیبیابی و تعمیر مواجه میشوید.
هدف این است که بدون اصطلاحات سخت فنی، بتوانید قدمهای اولیه را خودتان انجام دهید و بفهمید کی باید به یک سرویسکار حرفهای مراجعه کنید.
🙏 اگر محب اهل بیت هستید یک صلوات بفرستید و اگر کورش بزرگ شاه شاهان را قبول دارید برای سرافرازی میهن عزیزمان دعا کنید
پرداخت میانی
وقتی پمپ آب کار نمیکند، ابتدا باید آرام و سیستماتیک عمل کنید. در ادامه فهرست علل معمول و روش تشخیص و رفع هر کدام را مرحلهبهمرحله میبینید.
1. برق و برقکشی چک اولیه: آیا دستگاه برق دارد؟
فیوز یا فیوز مینیاتوری را بررسی کنید. سیمپیچ موتور ممکن است سوخته یا اتصال کوتاه شده باشد.
راهکار: برق را قطع کنید و دوشاخه و سیمها را از نظر سوختگی یا شل بودن بررسی کنید. اگر فیوز در حال باد زدن است یا فیوز میپرد، مشکل میتواند در موتور یا جریان بیش از حد باشد؛
از تکنسین برق کمک بگیرید. 2.
کلید فشار یا اتومات پمپ مشکل: اگر پمپ روشن نمیشود یا فقط به صورت ناپیوسته کار میکند، ممکن است کلید فشار خراب شده باشد. تشخیص: با دستکاری آرام پیچ تنظیم فشار یا جدا کردن و وصل کردن کابل، واکنش پمپ را مشاهده کنید.
راهکار: تعویض کلید فشار یا تنظیم صحیح آن معمولاً مشکل را حل میکند. 3.
خالی بودن آب یا سطح آب پایین مشکل: پمپ مستقیماً از آب مکش نمیکند یا مکش قطع شده است. تشخیص: بررسی مخزن، چاه یا منبع تغذیه؛
هواگیری انجام دهید تا اگر هوا وارد سیستم شده مشکل مشخص شود. راهکار: از پر بودن منبع مطمئن شوید، شیرهای ورودی باز باشند و در صورت نیاز پمپ را دوباره هواگیری کنید.
4. هواگرفتگی (air lock) مشکل: ورود هوا در خط مکش باعث میشود پمپ نتواند آب را بالا بکشد.
تشخیص: صدای نامنظم یا پاشش هوا از خروجی. راهکار: شیرهای هواگیری را باز کنید، اتصالات را محکم کنید و در صورت نیاز خط مکش را پر از آب کنید.
5. شیرها و مسیرهای بسته مشکل: شیرهای سرویس یا قطع جریان در مسیر بسته باشند.
تشخیص: چک کردن تمام شیرها از منبع تا خروجی. راهکار: باز کردن شیرهای بسته، تمیز کردن فیلترها و صافیها.
6. گرفتگی پروانه (ایمپیلر) یا ورودی مشکل: ذرات، برگ، رسوبات یا اجسام خارجی باعث گیر کردن پروانه میشود.
تشخیص: صدای غیرمعمول، افت فشار یا لرزش زیاد. راهکار: پمپ را خاموش کنید، وصلها را باز کنید و پروانه و صافی را پاک کنید.
همیشه قبل از باز کردن پمپ برق را قطع کنید. 7.
خرابی بلبرینگ و محورها مشکل: صدای زوزه یا لرزش نشاندهنده ساییدگی یا خرابی بلبرینگ است. تشخیص: گوش دادن به صدای موتور در زمان کار.
راهکار: بلبرینگها را تعویض کنید؛ این کار تخصصی است و بهتر است توسط سرویسکار انجام شود.
8. خرابی خازن (برای پمپهای تکفاز) مشکل: پمپ فقط هوم میزند اما نمیچرخد یا قدرت کافی ندارد.
تشخیص: شنیدن صدای هوم و عدم گردش پروانه؛ تست خازن با مولتیمتر (اندازهگیری ظرفیت) نشاندهنده خرابی است.
راهکار: تعویض خازن با مشابه و مطابق مشخصات فنی. 9.
سوختگی یا آسیب موتور مشکل: بوی سوختگی، دود یا عدم کار موتور. تشخیص: بررسی ظاهری موتور و سیمپیچ.
راهکار: اگر سیمپیچ سوخته باشد، تعمیرات تخصصی لازم است و اغلب مقرونبهصرفهتر است که موتور یا پمپ تعویض شود. 10.
مشکل در لولهها: نشتی یا گرفتگی مشکل: نشتی در خط مکش یا فشار موجب کاهش مکش و فشار میشود. تشخیص: بررسی کفزدگی، رطوبت یا افت ناگهانی فشار.
راهکار: تعمیر یا تعویض لولهها، بستها و اورینگها. 11.
کاویتاسیون (Cavitation) مشکل: ایجاد بخار محلی داخل پمپ باعث افت فشار و صداهای تیز میشود. تشخیص: صدای بادآلود یا صداهای ناهنجار هنگام کار با بار زیاد.
راهکار: بررسی افت فشار ورودی، کاهش سرعت پمپ یا اصلاح طراحی سیستم مکش. روش منطقی عیبیابی (گامبهگام) 1.
ایمنی: برق را قطع کنید، دستکش و عینک بزنید. 2.
بررسی برق: فیوز، پریز و کابلها را بررسی کنید. 3.
نگاه ظاهری: نشت آب، دود، صدای غیرطبیعی، داغی بیش از حد. 4.
بررسی اجزای ساده: شیرها، فیلترها، صافیها و مخزن. 5.
تست هواگیری و پرکردن خط مکش. 6.
شنیدن و لمس کردن برای یافتن لرزش یا داغی. 7.
اگر مشکل با موارد ساده حل نشد، سراغ خازن، بلبرینگ و سیمپیچی بروید یا از یک سرویسکار مجاز کمک بگیرید. چه زمانی سرویسکار لازم است؟
بوی سوختگی یا دود از موتور سوختگی سیمپیچ یا جریان برق غیرعادی تعمیرات بلبرینگ یا تعویض پروانه در پمپهای صنعتی زمانی که ابزار لازم برای تست خازن یا اندازهگیری جریان را ندارید نکات پیشگیری نصب صافی در مکش برای جلوگیری از ورود ذرات سرویس دورهای سالانه: تعویض بلبرینگ، روغنکاری و بررسی خازن و کلید فشار جلوگیری از کار کردن پمپ بدون آب (dry run) پوشش مناسب در فضای باز برای جلوگیری از نفوذ آب و گرد و غبار مثال عملی فرض کنید پمپ شما هوم میزند ولی آب نمیدهد. ابتدا برق را بررسی کنید، سپس خازن را با مولتیمتر بسنجید.
اگر خازن سالم بود، شیرهای مکش و فنرهای فیلتر را چک کنید. در نهایت اگر پروانه قفل بود، پمپ را باز کنید و پروانه و صافی را تمیز کنید.
اگر بعد از این اقدامات باز هم مشکل وجود داشت، احتمال آسیب سیمپیچ یا بلبرینگ هست که نیاز به تعمیرکار دارد.
نگاه پایانی
وقتی «پمپ آب کار نمیکند»، قدمهای منطقی و منظم به شما کمک میکند تا سریعتر علت را پیدا و در بسیاری از موارد مشکل را برطرف کنید. رعایت نکات ایمنی و سرویس دورهای جلوی خرابیهای بزرگ را میگیرد.
اگر در زمان عیبیابی با علائم خطر مانند بوی سوختگی یا دود مواجه شدید، سریعاً برق را قطع کرده و از یک متخصص کمک بخواهید. با رعایت نکات ارائه شده نه تنها مشکل را زودتر حل میکنید، بلکه عمر مفید پمپ و کیفیت آبرسانی خانهتان را نیز افزایش میدهید.