آویزان شدن ممکن است موقتاً قد را بلند کند اما دائمی نیست
آویزان شدن یکی از آن حرکتهایی است که خیلیها شنیدهاند ممکن است باعث افزایش قد شود. واقعیت این است که آویزان شدن میتواند بهطور موقت ستون فقرات را کش بیاورد و اندازهی بدن را کمی تغییر دهد، اما آویزان شدن بهتنهایی معمولا باعث افزایش قد دائمی نمیشود. در ادامه با زبانی ساده اما علمی توضیح میدهم چرا اینطور است، چه تأثیری واقعا دارد و اگر میخواهید از آویزان شدن برای بهتر شدن قد و قامت استفاده کنید، چه کارهایی را بهتر است کنار آن انجام دهید.
چرا کوتاهی قد یا اختلاف قدی روزانه داریم؟ دیسکهای بین مهرهها مانند بالشتکهای ژلاتینی بین استخوانهای ستون فقرات عمل میکنند. در طول روز، بهخاطر وزن بدن و جاذبه، این دیسکها کمی فشرده میشوند و مایع داخلشان بیرون میزند، پس هر شب وقتی میخوابیم و ستون فقرات از فشار روز رها میشود، دیسکها مجدداً تا حدی آب جذب میکنند و فرد صبحها کمی بلندتر است. این نوسان معمولاً حدود تا سانتیمتر است و کاملاً طبیعی است.
بنابراین بخشی از آنچه آویزان شدن انجام میدهد، کم و زیاد کردن همین فشردگی است؛ یعنی تنها یک اثر موقت و فیزیولوژیک. چرا مهمه؟
از کجا شروع کنم؟ اشتباههای رایج؟ جمعبندی کوتاه.
اگر آویزان شدن را امتحان کنید، ممکن است بعد از چند دقیقه یا بعد از یک برنامه منظم حس کنید قدتان کمی افزایش یافته یا قامتی بهتر دارید. این به دلیل کشش ستون فقرات، کاهش فشردگی دیسکها و بهبود وضعیت ایستادن (posture) است. اما این افزایش معمولاً موقتی است. وقتی به حالت ایستاده برمیگردید و فعالیتهای روزانه را از سر میگیرید، جاذبه دوباره دیسکها را فشرده میکند و قد به حالت قبلی برمیگردد. حالا درباره امکان افزایش قد دائمی چه میگوییم؟
در افراد بالغ که صفحات رشد (اپیفیزیال) در انتهای استخوانها بسته شدهاند، افزایش قد استخوانی عملاً غیرممکن است مگر به مداخلههای جراحی بسیار جدی و پرخطر. در نوجوانان که صفحات رشد هنوز باز است، تحریک رشد استخوانی به عوامل هورمونی، تغذیهای و ژنتیکی وابسته است؛
ورزشهایی که بار مکانیکی مناسب روی استخوان وارد میکنند (مثل دویدن، پرش، وزنهبرداری با نظارت) میتوانند به بهبود تراکم استخوان و رشد طبیعی کمک کنند، اما آویزان شدن بهتنهایی بهندرت عامل تعیینکنندهای برای افزایش قد دائمی خواهد بود. یک مثال واقعی: دو نوجوانی را تصور کنید که هر دو 15 سال دارند. یکی روزی چند بار آویزان میشود و انعطاف ستون فقراتش بهتر میشود، دیگری هم تمرینات ترکیبی شامل دویدن، تمرینات قدرتی و خواب کافی دارد.
هر دو ممکن است در طول چند سال آینده چند سانتیمتر رشد کنند، اما دلیل رشد بیشتر دومی ترکیب عوامل تغذیه، هورمون رشد و بار مکانیکی مفید روی استخوان است، نه صرفاً آویزان شدن. آویزان شدن میتواند کمک کند که قامت بهتری داشته باشید و خمیدگیها کمتر به چشم بیاید، اما این همان افزایش قد دائمی استخوانی نیست.
اگر دنبال مزایای آویزان شدن هستید، چند نکته کاربردی: روش درست آویزان شدن اهمیت دارد نه با فشار زیاد و نه با شل بودن کامل. بهتر است ابتدا بدن را گرم کنید، دستها و شانهها را قویتر کنید و بعد از یک میله ثابت یا میله بارفیکس به آرامی آویزان شوید. چند ثانیه تا یک دقیقه شروع خوبی است؛
بعد کمکم زمان را افزایش دهید. ترکیب با تمرینات کششی، تقویت عضلات شانه و هسته (core) میتواند به حفظ نتایج کمک کند.
همچنین تمرینات اصلاحی برای وضعیت بدنی (مثل تقویت عضلات پشتی و شانه) باعث میشود حتی اگر استخوانها رشد نکنند، قامتتان بلندتر و مرتبتر به نظر برسد.
آویزان شدن میتواند برای رفع کمر دردهای جزئی ناشی از فشردگی مفید باشد، اما اگر پوکی استخوان، بیثباتی شانه یا مشکلات دیسکی دارید باید با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید. انجام بیش از حد یا با تکنیک غلط ممکن است منجر به کشیدگی تاندونها یا فشار بیش از حد روی شانهها و مچها شود. برای افراد با سابقه جراحی شانه، آویزان شدن میتواند خطرناک باشد. چه مقدار اثر موقت قابل انتظار است؟
در بزرگسالان معمولی ممکن است آویزان شدن و تمرینات کششی کوتاهمدت چند میلیمتر تا حداکثر یک سانتیمتر افزایش موقت قد ایجاد کند، که اغلب با فعالیت روزانه بازمیگردد.
در نوجوانان، بهبود قامت ناشی از اصلاح وضعیت و تمرینات کلی میتواند ظاهر افزایش قد را تا چند سانتیمتر بهتر نشان دهد، اما اینکه آویزان شدن بهتنهایی مسئول افزایش دائمی باشد، بعید است.
اشتباههای رایجی که میبینم: بسیاری فکر میکنند فقط آویزان شدن چند هفتهای مساوی با بزرگتر شدن استخوانهاست. بعضیها هم بدون آموزش مناسب ساعتها آویزان میمانند و انتظار نتیجه معجزهآسا دارند؛
در عوض دچار درد شانه یا خستگی مفرط میشوند. همچنین بهبود عادات خواب، تغذیه غنی از پروتئین و کلسیم، قرار گرفتن در نور طبیعی روز برای تنظیم هورمونها و انجام ورزشهای مقاومتی، همه نقش مهمی در رشد و حفظ قد دارند که نباید فراموش شوند. اگر هدفتان واقعیتر کردن نتیجه است: آویزان شدن را بهعنوان یک ابزار در کنار تمرینات قدرتی برای شانه و کمر، ورزشهای تقویتی برای پاها و تمرینات انعطافپذیری قرار دهید. خواب کافی و رژیم غذایی مناسب را فراموش نکنید. نوجوانان بهتر است تحت نظر مربی و پزشک برنامهریزی کنند تا رشد طبیعیشان بهینه شود.
بزرگسالان هم اگر میخواهند قامت بهتری داشته باشند، اصلاح وضعیت بدنی و تقویت عضلات پشت و شکم نتیجه پایداریتر از آویزان شدن صرف خواهند گرفت. در پایان، جواب کوتاه: آویزان شدن میتواند قد را موقتاً افزایش دهد و در بهبود قامت نقش داشته باشد، اما آویزان شدن بهتنهایی معمولا باعث افزایش قد دائمی نمیشود. اگر دنبال بهبود دائمی هستید، باید مجموعهای از عوامل شامل تغذیه، خواب، تمرینات مقاومتی و اصلاح وضعیت را در برنامهتان بگنجانید. آویزان شدن مفید است اما معجزه نیست؛ استفاده هوشمندانه و ایمن از آن بهترین راه است.
🙏 اگر محب اهل بیت هستید یک صلوات بفرستید و اگر کورش بزرگ شاه شاهان را قبول دارید برای سرافرازی میهن عزیزمان دعا کنید